Menu

Zubne Fisure: Šta Su, Zašto Su Rizične i Kako Se Tretiraju

Zubne fisure nisu samo estetski izazov, već potencijalno žarište za nastanak karijesa kod dece i odraslih. U CDEI klinici identifikujemo i tretiramo fisure na vreme kako bismo sprečili nastanak ozbiljnih problema sa zubima. Primenom najsavremenijih metoda zatvaranja fisura štitimo prirodnu strukturu zuba bez potrebe za invazivnim zahvatima. Sačuvajte zdravlje vaših zuba i sprečite karijes pre nego što nastane. Zakažite pregled! Prevencija počinje danas!

Zakažite Pregled

Šta Su Zubne Fisure?

Zubne fisure su duboki žlebovi i jamice koje se nalaze na griznim (okluzalnim) površinama kutnjaka i pretkutnjaka. Njihova morfologija je složena, sa izraženim individualnim razlikama u obliku i dubini, što ih čini posebno ranjivim na razvoj karijesa.

Za razliku od glatkih površina prednjih zuba, zubne fisure funkcionišu kao prirodne depresije koje zadržavaju ostatke hrane i bakterijske naslage, stvarajući idealno okruženje za nastanak karijesa. Dubina fisura može da varira od 120 do 1050 μm, što dodatno otežava njihovo čišćenje i povećava rizik od razvoja lezija.

Postoji pet tipova fisura prema Nagano klasifikaciji: V, U, Y, I i IK. Svaki tip zubnih fisura ima specifične osobine koje određuju njegovu podložnost ka karijesu. Na primer, V-tip fisura, koji ima širi ulaz i sužava se ka dnu, najzastupljeniji je u opštoj populaciji i ima niži stepen rizika u odnosu na dublje, zatvorenije oblike.

Zubne fisure su prisutne kod svih starosnih grupa, ali deca uzrasta od 6 do 15 godina pokazuju najveću učestalost karijesa u fisurama. Ova demografska ranjivost ukazuje na važnost preventivnih mera, posebno u periodu nicanja stalnih zuba.

Nelečene fisure mogu doprineti razvoju karijesa, gingivitisa i parodontopatije, jer zadržavaju bakterijske biofilmove i otežavaju održavanje oralne higijene. Prva i druga molara su posebno pogođene, upravo zbog kompleksne anatomske građe fisura. Stomatolozi identifikuju stanje fisura pomoću vizuelne inspekcije i naprednih dijagnostičkih metoda poput dentalne fluoroskopije, koja omogućava otkrivanje karijesa u ranoj fazi, pre pojave simptoma. Ovakav pristup omogućava pravovremenu intervenciju i prevenciju daljih komplikacija.

Zubne fisure kod kutnjaka i značaj zalivanja fisura za prevenciju karijesa
Zubne fisure su uske brazde na griznim površinama koje treba preventivno zaliti kod dece i odraslih
Kontaktirajte Nas
ZAKAŽITE PREGLED

Kako Nastaju Zubne Fisure?

Zubne fisure nastaju usled složenih anatomskih karakteristika zuba i niza doprinosećih faktora. Zubne fisure se najčešće javljaju na okluzalnim površinama kutnjaka i pretkutnjaka, gde udubljenja i brazde omogućavaju zadržavanje hrane i plaka, stvarajući idealne uslove za razvoj bakterija i kasniji nastanak karijesa.

Četiri ključna faktoai koji doprinose formiranju zubnih fisura su:

  1. Traumatski zagriz
  2. Trošenje gleđi
  3. Bruksizam
  4. Nestručno sprovedene restauracije

Studija sprovedena u klinici Ilzarbe (2023) pokazuje da su donji prvi kutnjaci najčešće pogođeni, a zatim gornji pretkutnjaci što ukazuje da oblik zuba u kombinaciji sa spoljnim silama značajno utiče na razvoj fisura.

Ishrana igra ključnu ulogu. Prekomerni unos šećera i kiselih namirnica ubrzava demineralizaciju gleđi, naročito kada se šećeri i kiseline kombinuju, što dodatno pogoršava stanje. Fermentabilni ugljeni hidrati, kao što je saharoza, posebno su karijesogeni jer hrane bakterije koje luče kiseline.

Genetska predispozicija takođe utiče na sklonost formiranju fisura. Određene genetske varijacije mogu uticati na snagu gleđi i otpornost prema karijesu, pri čemu genetika može činiti čak 40–60% ukupnog rizika.

Starosna dob je još jedan važan faktor. Deca i adolescenti od 11 do 19 godina pokazuju najveću učestalost fisurnog karijesa, ali fisure se javljaju i kod odraslih između 20 i 30 godina, posebno ako oralna higijena nije adekvatna.

Nedovoljna oralna higijena dodatno povećava rizik, jer plak i bakterije ostaju zarobljeni u dubokim fisurama. Iako se površine mogu čistiti redovnim pranjem, same fisure ostaju teško dostupne za četkicu i zato predstavljaju žarišta za razvoj karijesa.

Mehaničke sile, naročito škrgutanje zubima (bruksizam), uzrokuju mikrofrakture u gleđi koje se vremenom pretvaraju u fisure. Dugotrajni bruksizam značajno narušava integritet zubne strukture.

Zubne fisure nastaju kao posledica međusobnog delovanja anatomskih faktora, loše oralne higijene, genetske sklonosti, ishrane bogate šećerima i kiseline, starosne dobi i mehaničkih oštećenja. Razumevanje načina njihovog nastanka ključ je za rano prepoznavanje i pravovremeno lečenje.

Šta Je Zatvaranje Fisura?

Zatvaranje fisura je stomatološka procedura u kojoj se na jamice i fisure okluzalnih površina molara i premolara nanosi zaštitni materijal, s ciljem da se spreči zadržavanje hrane i bakterija, čime se značajno smanjuje rizik od karijesa. Ove anatomske depresije predstavljaju mesta visokog rizika za razvoj karijesa zbog svoje dubine i nepristupačnosti prilikom svakodnevne higijene. Popunjavanjem tih brazdi materijalom za zaptivanje stvara se fizička barijera koja sprečava kontakt površine zuba sa kariogenim faktorima. Američko Stomatološko Udruženje navodi da pravilno naneseni i održavani zaptivači mogu pružiti zaštitu i do 10 godina, čime zatvaranje fisura predstavlja osnovu preventivne stomatologije.

Zatvaranje fisura podržava većina stomatologa: 57% glavnih stomatoloških službenika i 48% opštih stomatologa koristi zaptivače u svojoj praksi, što potvrđuje široku kliničku prihvaćenost ovog postupka u promociji oralnog zdravlja. Postoje dve glavne vrste materijala koje se koriste: zaptivači na bazi smole, poznati po niskoj viskoznosti koja omogućava duboku penetraciju u fisure, i staklo-jonomerni materijali, koji pored zaptivanja oslobađaju fluor i time dodatno potpomažu remineralizaciju gleđi. Pre aplikacije, površina zuba se čisti i priprema kiselinom kako bi se omogućilo optimalno vezivanje materijala putem mikromehaničke retencije.

Cena zatvaranja fisura se kreće između 20 i 60 dolara po zubu, što ovu proceduru čini finansijski isplativom u poređenju sa troškovima lečenja karijesa. Većina zdravstvenih osiguranja pokriva ovu intervenciju, čime se povećava dostupnost pacijentima. Optimalno vreme za primenu zaptivača je između šeste i četrnaeste godine života, u fazi nicanja stalnih molara, jer su tada deca najpodložnija razvoju karijesa u fisurama. Studije potvrđuju da zaptivači mogu da smanje učestalost karijesa u tim zubima za 90% u prvoj godini i do 61% nakon pet godina.

Dugotrajnost zaptivača varira između 3 i 10 godina u zavisnosti od vrste materijala i održavanja oralne higijene. Redovni pregledi kod stomatologa su ključni za proveru njihovog stanja i blagovremenu obnovu. Istraživanja pokazuju da smolasti zaptivači mogu da smanje karijes za 11% do 51% u odnosu na nezaptivene zube u periodu od 24 meseca. Sama procedura traje svega nekoliko minuta po zubu, a proces stvrdnjavanja traje oko 30 sekundi uz korišćenje koncentrisanog vidljivog svetla, što ovu intervenciju čini brzom i bezbolnom.

Kako Se Izvodi Zatvaranje Fisura?

Zatvaranje fisura se izvodi kroz precizno definisanih 7 faza sa ciljem da se maksimizuje efikasnost i dugotrajnost zaptivne zaštite, čime se značajno smanjuje rizik od karijesa na griznim površinama molara i premolara.

  1. Priprema zuba: Ova faza je osnovna i presudna za uspeh celog procesa. Stomatolog temeljno čisti i suši zube korišćenjem jedne od sledećih metoda: poliranje plovom , abrasija vazdušnim prahom (air abrasion), upotreba okrugle burgije (round bur). Cilj je da se uklone sve naslage plaka i hrane koje bi mogle smanjiti adheziju zaptivača. I najmanja preostala nečistoća može značajno ugroziti snagu veze i dovesti do preranog otkazivanja zaštite.
  2. Izolacija zuba: neophodno je stvoriti potpuno suvu sredinu tokom aplikacije. Guma za izolaciju (rubber dam) se najčešće koristi kako bi se sprečila kontaminacija pljuvačkom i obezbedila maksimalna kontrola vlage, ključna za uspeh procedure.
  3. Kiselinsko jetkanje (etching): Na površinu gleđi se nanosi fosforna kiselina u trajanju od 15 do 20 sekundi, čime se formiraju mikroskopske nepravilnosti koje poboljšavaju mehaničku retenciju zaptivača. Nakon toga sledi ispiranje i potpuno sušenje površine.
  4. Ispiranje i sušenje: Važno je da površina ostane potpuno suva i čista, jer je to jedan od ključnih faktora za dugotrajnu vezu zaptivača i gleđi.
  5. Aplikacija zaptivača: Zaptivač obično smolasti materijal, pažljivo se nanosi na prethodno jetkane fisure. Mora se ravnomerno rasporediti, bez stvaranja mehurića vazduha, koji bi mogli kompromitovati zaptivnu funkciju.
  6. Očvršćavanje (polimerizacija): Nakon aplikacije, zaptivač se očvršćava korišćenjem plave svetlosti u trajanju od oko 30 sekundi, što dovodi do polimerizacije i formiranja čvrste zaštitne barijere.
  7. Završna obrada površine: Stomatolog koristi sondu za proveru pravilne aplikacije i očvršćenja. Takođe, koristi se artikulacioni papir da bi se proverio ugriz i po potrebi vrše prilagođavanja, kako bi se obezbedio prirodan osećaj pri zatvaranju zuba.

Kako Fisure Sealanti Deluju?

Fisure sealanti deluju tako što štite zube od karijesa formiranjem fizičke barijere koja sprečava prodor hrane i bakterija u duboke fisure molara i premolara. Ove tanke zaštitne obloge od plastike nanose se na grizne površine zuba, čime se značajno smanjuje rizik od razvoja karijesa.

Sealanti se dele na dve osnovne grupe prema materijalu:

  1. Smolasti (resin-based) – poznati po jakoj adheziji i hidrofobnim osobinama.
  2. Staklo-jonomerni (glass ionomer) – oslobađaju fluor i time podržavaju remineralizaciju gleđi.

Smolasti sealanti se polimerizuju svetlošću, formirajući mehaničku vezu sa površinom zuba. Staklo-jonomerni sealanti očvršćavaju hemijskom reakcijom i sadrže fluoroaluminosilikatno staklo koje oslobađa fluoride i jača gleđ. Na taj način, sealanti onemogućavaju nakupljanje karijesogenih bakterija i hrane u fisurama – glavnim uzrocima karijesa. Sealanti se dele na dve osnovne grupe prema materijalu:

  • Smolasti (resin-based) poznati po jakoj adheziji i hidrofobnim osobinama.
  • Staklo-jonomerni (glass ionomer) oslobađaju fluor i time podržavaju remineralizaciju gleđi.

Smolasti sealanti se polimerizuju svetlošću, formirajući mehaničku vezu sa površinom zuba. Staklo-jonomerni sealanti očvršćavaju hemijskom reakcijom i sadrže fluoroaluminosilikatno staklo koje oslobađa fluoride i jača gleđ. Na taj način, sealanti onemogućavaju nakupljanje karijesogenih bakterija i hrane u fisurama glavnim uzrocima karijesa.

Proces aplikacije sealanta uključuje precizne faze:

  • Jetkanje (etching): nanošenje kiselog rastvora na gleđ kako bi se stvorila hrapava površina za bolju vezu.
  • Nanošenje sealanta: u tečnom stanju, materijal ulazi u sve fisure i udubljenja.
  • Polimerizacija: tokom očvršćavanja formiraju se smolasti izdanci (resin tags) koji se mehanički uvezuju u gleđ.
  • Reinforcment: kod staklo-jonomernih materijala dolazi do reakcije poliakrilne kiseline sa fluoroaluminosilikatnim staklom, dodatno učvršćujući zaštitu.

Sealanti sprečavaju razvoj karijesa tako što zatvaraju ulaze u duboke fisure i onemogućavaju kolonizaciju bakterija. Istraživanja su pokazala da mogu zaustaviti rani karijes koji još nije doveo do oštećenja gleđi.  Efikasnost sealanta se prati kroz kliničko zadržavanje tokom vremena. Studije pokazuju da svetlosno-polimerizujući sealanti imaju stopu zadržavanja od oko 80% nakon 2, 3 i 5 godina. Njihova preventivna efikasnost može dostići do 61% nakon pet godina, u zavisnosti od materijala, tehnike i oralne higijene pacijenta. Uspeh zavisi od: temeljnog čišćenja i sušenja površine i efikasne kontrole vlage tokom aplikacije.

Važno je znati da sealanti se mogu koristiti i kod ranih karijesa, ali nisu efikasni kod već uznapredovalih lezija. Napredne tehnologije, kao što su samolepljivi i samojedkajući sealanti, dodatno pojednostavljuju proceduru i povećavaju vezivnu snagu. Sealanti sa oslobađanjem fluora dodatno povećavaju dugotrajnu zaštitu.

Može li Zub Sa Zatvorenim Fisurama Ipak Da Se Pokvari?

Zub sa zatvorenim fisurama može se i dalje pokvariti, iako je rizik značajno smanjen zahvaljujući zaštitnoj ulozi dentalnih sealanta. Istraživanja pokazuju da zatvaranje fisura smanjuje učestalost karijesa za oko 80% tokom prve dve godine nakon aplikacije (CDC), ali ne pruža potpunu zaštitu.

Prema studiji autora TCH Ng, CH Chu i OY Yu iz 2023. godine, čak 21,3% dece sa zatvorenim fisurama razvilo je karijes, u poređenju sa 64,2% u kontrolnoj grupi bez sealanta. Ovo potvrđuje da i pored visokog stepena zaštite, karijes može nastati ispod ili oko sealanta, naročito ako je materijal istrošen, nepravilno nanesen ili oštećen vremenom.

Dugotrajnost sealanta varira. Prema studiji CR Scherrera et al. iz 2025., bez ponovnog zatvaranja, samo 34,88% zuba zadržava sealant nakon deset godina. Redovno ponovno zatvaranje povećava stopu očuvanosti na 53,05%, što potvrđuje značaj pravovremenog održavanja sealanta za prevenciju karijesa. Sastav materijala značajno utiče na efikasnost. Smolasti (resin-based) sealanti pokazuju veću sposobnost zaštite u odnosu na staklo-jonomerne, koji imaju nižu stopu zadržavanja. Studije potvrđuju da smolasti sealanti smanjuju rizik od karijesa za 11% do 51% u poređenju sa zubima bez zaštite.

Pored kvaliteta sealanta, oralna higijena ostaje ključna. Ako se pranje i čišćenje koncem zanemare, bakterije i plak mogu se ipak akumulirati u delovima gde je zatvaranje oštećeno ili neadekvatno, što omogućava razvoj karijesa čak i kod zaštićenih zuba.

CDC navodi da 80% karijesa nastaje upravo u jamama i fisurama, što ukazuje na urođenu ranjivost tih površina, čak i kada su zaštićene sealantom. Zbog toga se redovni stomatološki pregledi na svakih šest meseci preporučuju, kako bi se proverilo stanje sealanta i na vreme otkrila istrošenost, odvajanje ili druga oštećenja.

U slučaju da stomatolog uoči kompromitovan sealant, hitna intervencija novo zatvaranje ili zamena  ključna je za sprečavanje razvoja karijesa.

Koje Su Prednosti i Rizici Zatvaranja Fisura?

Šest prednosti zatvaranja fisura su:

  • Smanjenje rizika od karijesa na okluzalnim površinama čak do 44% u prve tri godine, posebno na prvim stalnim molarima.
  • Zadržavanje zatvarača prelazi 80% nakon dve godine i iznosi oko 70% nakon tri godine, što potvrđuje dugoročnu efikasnost.
  • Sprečavanje potrebe za plombama i smanjenje troškova dentalnih intervencija u budućnosti.
  • Niži prosečni životni trošak po zubu: kod pacijenata koji koriste zatvarače iznosi 18,61 €, dok je kod onih bez zatvarača 21,45 €.
  • Efikasno zaustavljanje ranih karijesa u gleđi, čime se izbegavaju invazivniji tretmani.
  • Visoka korisnost za rizične grupe, poput dece i osoba sa ograničenim pristupom stomatološkoj zaštiti.

Tri rizika zatvaranja fisura su:

  • Potencijalne alergijske reakcije ili hipersenzitivnost na materijale, naročito na smolaste zatvarače koji mogu sadržati bisfenol A (BPA).
  • Privremena nelagodnost u zagrižaju zbog dodatne debljine zatvarača na površini zuba.
  • Mogućnost greške pri nanošenju, uključujući nepotpunu polimerizaciju i kontaminaciju pljuvačkom, što može smanjiti zaštitnu funkciju zatvarača.

Šta Treba Raditi Nakon Zatvaranja Fisura?

Odmah nakon procedure zatvaranja fisura, preporučuje se da pacijent sačeka 30 do 60 minuta pre jela ili pića, da izbegava žvake, tvrde bombone i led tokom prvih sati. U prvih 24 sata ne treba konzumirati tvrdu, lepljivu i žvakaću hranu koja može da ošteti ili odlepi zatvarač. Time se produžava trajnost zaštitnog sloja i smanjuje rizik od njegovog oštećenja.

Promena u zagrižaju je moguća nakon nanošenja zatvarača. Pacijenti mogu osetiti blagu neravninu ili debljinu na mestima zatvaranja, što je normalno i privremeno. Ukoliko osećaj ne nestane nakon nekoliko dana ili je praćen nelagodom, potrebno je obratiti se stomatologu.

Redovna oralna higijena mora da se nastavi bez prekida. Preporučuje se četkanje zuba dva puta dnevno i svakodnevno čišćenje koncem, uz pažljivo ophođenje prema zatvorenim fisurama, kako bi se sprečilo nakupljanje plaka i oštećenje zatvarača. Kontrolni pregledi kod stomatologa se preporučuju na svakih šest meseci, ili po preporuci lekara. Tokom pregleda se proverava integritet zatvarača i po potrebi vrši održavanje ili obnova.

Znakovi upozorenja na koje treba obratiti pažnju uključuju: osetljivost, bol, otok, gnoj, kao i vidljive pukotine ili delimično odvajanje zatvarača. U takvim slučajevima potrebno je odmah kontaktirati stomatologa.

Ishrana nakon zatvaranja fisura treba biti mekana tokom prvog dana. Nakon toga, moguće je postepeno vratiti se normalnoj ishrani, ali je i dalje preporučljivo izbegavati posebno tvrdu i lepljivu hranu. Za produženje trajanja zatvarača, važno je primenjivati pravilnu tehniku pranja zuba, izbegavati plak, i održavati oralnu hidrataciju i uravnoteženu ishranu. Ove navike doprinose dugoročnoj efikasnosti zatvaranja fisura i zaštiti od karijesa.

Koje Su Alternative Zatvaranju Fisura?

Alternative zatvaranju fisura uključuju niz preventivnih tretmana koji doprinose očuvanju zdravlja zuba, naročito kod osoba sa povećanim rizikom od karijesa.

Najčešće alternative su:

  • Fluoridni tretmani: u obliku lakova, gelova, pena ili ispiranja, jačaju gleđ i mogu zaustaviti rani karijes.
  • Srebro-diamin-fluorid (SDF): tečnost koja se nanosi direktno na karijese radi njihovog zaustavljanja, posebno kod dece.
  • Profesionalno čišćenje zuba: uklanja plak i kamenac koji doprinose nastanku karijesa.
  • Izmena ishrane: izbegavanje šećera i unos hrane bogate kalcijumom i fosforom jačaju gleđ i podstiču remineralizaciju.
  • Napredne vrste zatvarača: koji oslobađaju fluorid i kombinuju mehaničku zaštitu sa hemijskom remineralizacijom.
  • Oralna higijena: redovno pranje zuba pastom sa fluoridom i upotreba konca smanjuju rizik od karijesa.
  • Fluoridni suplementi: u tabletama ili kapima, posebno kod dece bez pristupa profesionalnim tretmanima.
  • Bioaktivni materijali: nove generacije zatvarača koji pomažu u regeneraciji gleđi i dentina.

Ove alternative pružaju dodatne opcije za prevenciju karijesa i mogu biti posebno korisne kada zatvaranje fisura nije moguće ili nije najpogodnija opcija.

Koja je Cena Zalivanja Fisura u Cdei Klinici?

Cena zalivanja fisura u CDEI klinici u Beogradu iznosi 20€. 

Zakažite

Konsultaciju sa
stomatologom

    POZOVITE NAS NA:

    +381 (60) 33-68-478

    ILI OSTAVITE PODATKE I OČEKUJTE NAŠ POZIV U NAJKRAĆEM MOGUĆEM ROKU

      Helena Damjanovic CDEI
      KONTAKT OSOBA:
      Helena Damjanović
      (Komunikacija sa pacijentima)
      hello@cdei.rs
      Andjelka Radić - CDEI
      KONTAKT OSOBA:
      Anđelka Radić
      (Kordinator tretmana)
      hello@cdei.rs
      MOŽEMO SE ČUTI PREKO:

      Viber

      WhatsUp

      Facetime

      Anđelka je tu da se pobrine za Vašu prvu konsultaciju, zakazivanje termina pregleda kao i da Vaša prva poseta CDEI klinici bude prijatno iskustvo.

      MOŽEMO SE ČUTI PREKO:

      Viber

      WhatsUp

      Facetime

      logo_footer_white
      Instagram Youtube Linkedin
      LOKACIJA

      Centar:
      Cvijićeva 38,
      11000 Beograd
      Srbija

      Pogledaj na Google Maps

      STRANICE
      Main Menu
      PRIJAVA NA MAILING LISTU
      NAPIŠITE RECENZIJU

      Google

       |

      Facebook
      Facebook
      KONTAKT

      Phone:  +381 11 2759289

      Mobile Phone:  +381 060 3368478

      E-mail: hello@cdei.rs

      CENOVNIK
      RADNO VREME
      • Ponedeljak – Petak: 09:00 – 19:00
      • Subota: 09:00 – 13:00
      • Nedelja: Neradna
      Scroll to Top

      Dizajnirajmo vaš novi osmeh

      Niste sigurni odakle da počnete? Zakažite konsultacije za zubne implante, Hollywood Smile ili fasete i dobićete detaljan plan transformacije.

      Zakažite pregled